DOLAR SİSTEMİNE AVRASYA ALTERNATİFİ

Rusya Merkez Bankası Dijital Para ve Ödeme Sistemleri Eski Müdürü Maria Krasenkova ekopolitika.com için yazdı. Başlık ve ara başlıklar sitemize aittir.

DOLAR SİSTEMİNE AVRASYA ALTERNATİFİ

Bu yıl Çin Halk Bankası (PBoC), Bankalararası Finansal Telekomünikasyon Derneği (SWIFT) ile bir iş ortaklığı kurdu. Çin’in Ulusal Kurumsal Kredi Bilgileri Kamu Sistemine göre; Pekin’de yeni bir kurum olarak Finance Gateway Information Services Şti. Ocak ayının ortalarında, 12 milyon dolar tutarında kayıtlı sermaye ve iş kapsamı bilgi sistemi entegrasyonu, veri işleme ve teknolojik danışmanlık alanlarında faaliyette bulunacak şekilde kuruldu.

Şirketin sahibi SWIFT ve Çin Halk Bankası’nın bir yan kuruluşu olan Çin Ulusal Takas Merkezi olacak. Azınlık hissedarları arasında Çin’in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi (CIPS), Çin Ödeme ve Takas Derneği ve -uzmanlara göre Çin’in dijital yuanı küresel bir para birimi yapma hedefiyle hareket eden- Çin Halk Bankası Dijital Para Birimi Araştırma Enstitüsü yer alıyor.

Çin Dolara Karşı Savaşıyor

Bazı yetkililer ABD ile Çin arasındaki jeopolitik rekabet kapsamında Renminbi olarak anılan resmi dijital para biriminin geliştirilmesinde Çinli yetkililerin SWIFT ile daha fazla iş birliği yapmasının ABD doları merkezli geleneksel finansal sistemle “sıcak” bir savaşı tetikleyebileceğini belirtmektedirler.

Bugün itibariyle Rusya, Japonya ve Birleşik Krallık gibi birçok ülke “Merkez Bankası Dijital Para Birimlerini” (CBDC) düşünüyor, bu kapsamda Çin Halk Bankası ile SWIFT arasındaki iş birliği dijital para birimlerinin gelecekteki kullanımı için gerekli altyapının kurulması adına gerekli altyapıyı sağlayacak.

Yine de, CBDC’nin dolar ve uluslararası ve yerel ticaretteki kâğıt muadillerinin yerini almasına daha uzun bir yolu olduğuna inanan uzmanlarla aynı fikirdeyim. ABD doları, Ekim 2020’de dünya çapındaki döviz transferi ödemelerinin %37,64’ü için kullanılırken; yuan, % 1,66 payla uluslararası döviz transferi ödemelerinde kullanılan para birimleri arasında altıncı sırada yer aldı. Dolar, aynı zamanda (Uluslararası Ödemeler Bankası’nın Temmuz ayında yayınlanan raporuna göre) tüm sınır ötesi kredilerin ve uluslararası tahvil bonolarının yaklaşık yarısını oluşturan en büyük finansman para birimi olmaya devam ediyor. Tüm döviz işlemlerinin yaklaşık %85’i dolar cinsinde gerçekleşmekte ve dolar resmi döviz rezervlerinin %61’ini oluşturmaktadır. Özel sektör, merkez bankaları tarafından verilecek olsa bile, nakit paranın e-cüzdanlarla değiştirilmesine pek sıcak bakmayacaktır, çünkü tüketiciler ve işletmeler gizliliklerinin korunması konusunda endişe duymaktadırlar.

Bu nedenle Çin, dijital yuanın sınır ötesi ve yurt içi kullanımlarını planlamada öncü olabilir, ancak dijital renminbi, orta vadeli perspektifte dolar bazlı finansal sistemi gölgede bırakacak gibi görünmüyor.

SWIFT Neden Önemli?

Aynısı SWIFT için de söylenebilirdi. Bugün, sınır ötesi ve ülke içi para ve menkul kıymet transferlerinin çoğunun arkasında, SWIFT sistemi bulunmaktadır. Ocak 2021’de 11.000’den fazla SWIFT üyesi kurum, günde yaklaşık 42.1 milyon FIN mesajı (finansal işlem bilgisini bir kurumdan öbürüne aktaran mesaj) gönderdi. Trafik, geçen yılın aynı dönemine göre %16,2 arttı.

Bununla birlikte, İran, Kuzey Kore ve diğer bazı ülkelerin finansal kurumlarının ayrılmasından sonra, SWIFT sistemini kullanarak finansal yaptırımlar kapsamında yurtiçi ve yurtdışı ekonomik faaliyetleri engellemenin ABD için ilk seçenek haline geldiği söylenebilir.

Bu nedenle, Belçika merkezli SWIFT sistemi, birçok ülkedeki düzenleyici otoriteler için karşı yaptırım önlemlerinin odağı haline geldi.

Rusya Merkez Bankası Örneği

Rusya’yı SWIFT’ten ayırma fikri, Kırım olaylarından bu yana defalarca gündeme geldi. Nihayetinde bu önlem hayata geçirilmedi, ancak ulusal ödeme alanına yönelik tehdit, ülkenin çözmesi gereken acil bir konu haline geldi.

Sonuç olarak, yerel bankalara bağımsız ve güvenli bir finansal bilgi alışverişi mekanizması sağlamak için Rusya Federasyonu Merkez Bankası’nın (SPFS) finansal mesajlaşma sisteminin faaliyetine Ağustos 2014’te başlatıldı.

2020’de SPFS’nin trafiği iki katına çıktı ve “SWIFT’in Rus alternatifi” ayda 2 milyon mesajlaşmaya ulaştı (Rusya’daki döviz transferi trafiğinin yaklaşık % 18,8’i). Bugün sistemin 21’i yabancı olmak üzere 400’e yakın kullanıcısı var. Mesaj başına maliyet, SWIFT’ten 2 kat daha ucuz ve bağlantı veya servis ücreti yok.

Sınır ötesi finansal haberleşme için Belçika merkezli SWIFT sistemi yerine SPFS’nin daha fazla kullanılması, Rus finans kurumlarının ve yabancı kurumların finansal verilerinin ABD’ye iletilmesinde azalmalara da yol açıyor. ABD’nin NATO donanımlarıyla uyumsuz olduğu ve müttefik güvenliğine potansiyel bir tehdit olduğunu söylediği Rus S-400 hava savunma sistemlerinin satın alınması gibi askeri sözleşmelerde hizmet verebilmesi SPFS’nin önemli bir faydası olabilir.

Türkiye – Rusya İş Birliği Fırsatı

Diğer konulara ek olarak, Türkiye ile Rusya arasında SPFS kullanımını içeren anlaşma, 4 Ekim 2019 tarihinde Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ve Rus mevkidaşı Anton Siluanov tarafından imzalandı. Potansiyel olarak, bu tür alternatif finansal haberleşme kanallarının kullanılması, CBDC gibi alternatif araçlar yürürlüğe girene kadar sınır ötesi ticarette etkili bir geçici çözüm olabilir.

Çeviren: Tolga DİŞCİ

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir